Από τον Άντρο Ιωάννου
Ψυχολόγο-Οικογενειακό Σύμβουλο
ΕΦΗΒΕΙA: ΩΡΑ ΜΗΔΕΝ
Πώς μεγάλωσες έτσι;
Η εφηβική ηλικία θεωρήθηκε ανέκαθεν μια από τις σπουδαιότερες
και πιο καθοριστικές ηλικίες στην πορεία της ζωής του ανθρώπου.
Είναι η γέφυρα που συνδέει την παιδική ηλικία με την ενήλικη
ζωή. Μια ηλικία κατά την οποία ο άνθρωπος υφίσταται ουσιαστικές
ψυχοσωματικές αλλαγές που προσέλκυσαν το ενδιαφέρον από
την αρχαιότητα μεγάλων ερευνητών και επιστημόνων που διακρίθηκαν
με τις εργασίες τους όπως ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, ο Rousseau
κ.ά. Αξιόλογα επίσης ήταν και τα έργα μεγάλων ψυχολόγων
και ψυχοθεραπευτών οι οποίοι προσπάθησαν να δώσουν σαφή
εικόνα των προβλημάτων της ηλικίας αυτής και να συμβάλουν
στην επίλυσή τους. Μεταξύ άλλων αναφέρω τους Freud Adlen
Jung, Erikson και Piaget.
Τα σημάδια της εφηβείας
Το σημάδι «κλειδί» του σώματος που προδίδει την εφηβεία
ονομάζεται «ήβη» και δεν είναι τίποτε άλλο από τις σωματικές
και βιολογικές αλλαγές οι οποίες αρχίζουν συνήθως στην ηλικία
των 12 χρονών για τα κορίτσια και 14 χρονών για τα αγόρια
και οφείλονται κυρίως στην έκκριση ορμονών.
Η σωματική ανάπτυξη επιταχύνεται ραγδαία. Το τέλος της παιδικής
ηλικίας για τα αγόρια σηματοδοτείται με την αύξηση του μεγέθους
του πέους, των όρχεων και την ανάπτυξη της τριχοφυίας.
Στα κορίτσια παρατηρούνται αύξηση του στήθους, ανάπτυξη
των ωοθηκών και της μήτρας και εμφάνιση της έμμηνης ρήσης.
Όλες αυτές οι έντονες και αλλεπάλληλες αλλαγές στην εικόνα
του σώματος και του εαυτού τους, οδηγούν τον έφηβο στην
αναζήτηση μιας νέας ταυτότητας. Παράλληλα οι ορμονικές μεταβολές
ενισχύουν τις σεξουαλικές και επιθετικές παρορμήσεις του
και δημιουργούν την ψυχοσυναισθηματική του εξέλιξη.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο ο έφηβος έρχεται αντιμέτωπος με
μια μεγάλη πρόκληση που δεν είχε την ευκαιρία να αντιμετωπίσει
όταν ήταν παιδί. Μια κίνηση ματ που θα τον οδηγήσει κατευθείαν
στην ενηλικίωση: να ολοκληρώσει τις σεξουαλικές σχέσεις
του και να κερδίσει την αυτονομία του από τους γονείς του.
Αυτές οι κατακτήσεις απαιτούν μεγάλη ψυχική ενέργεια και
αν δεν εξελιχθούν ομαλά, μπορεί να οδηγήσουν σε αυτό που
ονομάζεται κρίση της εφηβείας. Η κρίση ορίζεται ως παροδική
αποδιοργάνωση της ψυχικής ισορροπίας του έφηβου και εμφανίζεται
όταν ο έφηβος εγκαταλείψει τα στηρίγματα της παιδικής ηλικίας
και δεν απαγκιστρωθεί ακόμα από τα στηρίγματα της ενήλικης
ζωής. Τα συμπτώματα κρίσης εκδηλώνονται με ποικίλες διαταραχές
συμπεριφοράς κυρίως προκλητικές και επιθετικές.
Η διάρκεια της εφηβείας
Η εφηβεία διαρκεί περίπου 8 χρόνια. Αρχίζει κατά μέσο όρο
στα 13 χρόνια και ολοκληρώνεται στα 18 - 19 χρόνια. Έφηβος
λοιπόν θεωρείται το αγόρι ή το κορίτσι που εγκατέλειψε την
παιδική ηλικία και βρίσκεται ήδη σε μια περίοδο ψυχοσωματικής
ανάπτυξης μέσα από την οποία θα περάσει στη νεότητα και
αργότερα στην ωριμότητα.
Τα στάδια της εφηβείας
Πρώτο στάδιο
11 - 14 χρονών
Η εφηβεία χωρίζεται σε 3 βασικά ηλικιακά στάδια. Το πρώτο
στάδιο από 11 μέχρι 14 χρονών, οπότε ο έφηβος παρουσιάζεται
αινιγματικός, ανυπόμονος και απαιτητικός. Οι παρέες του
αποτελούνται από άτομα του ίδιου φύλου, λένε τα μυστικά
τους συγκρίνοντας και οι θεωρίες τους γύρω από το σεξ είναι
κατασκευασμένες και φανταστικές.
Τα κορίτσια σε αυτή την ηλικία ανακαλύπτουν την έμμηνη ρύση,
ενώ τα αγόρια ανακαλύπτουν τον αυνανισμό.
Δεύτερο στάδιο
14 - 17 χρονών
Το δεύτερο στάδιο είναι από τα 14 μέχρι τα 17 κι εμφανίζεται
έντονα ο ανταγωνισμός με τους γονείς. Δεν τους ακολουθεί
όπως πριν σε οικογενειακές συγκεντρώσεις, γιορτές, εξόδους
κλπ. Σε αυτό το στάδιο εκδηλώνονται κεραυνοβόλοι έρωτες,
έντονα πάθη και επιπόλαιες σχέσεις. Επίσης, είναι μία περίοδος
απομόνωσης, αλλά και δημιουργικότητας.
Τρίτο στάδιο
17 - 20 χρονών
Στο τρίτο στάδιο από τα 17 μέχρι τα 20, έχουμε τη σταθεροποίηση
της ταυτότητας. Οι έντονες συγκρούσεις εκτονώνονται και
ο έφηβος επιστρέφει στην πραγματικότητα. Οι ερωτικές σχέσεις
γίνονται πιο ποιοτικές και καταλήγουν πιο εύκολα σε γάμο.
Συνήθως ζητούν πιο εύκολα συμβουλές από τους γονείς κυρίως
για θέματα σπουδών και επαγγέλματος με αποτέλεσμα να πάψει
ο ανταγωνισμός και έτσι οι γονείς γίνονται σύμμαχοι και
φίλοι.
Είναι αυτό που λέμε, μετά την ανεμοθύελλα και τις καταρρακτώδεις
βροχές, ακολουθεί η γαλήνη, η λιακάδα και η σταθερότητα.