Από τον Άντρο Ιωάννου
Ψυχολόγο-Οικογενειακό Σύμβουλο
ΠΩΣ ΞΕΠΕΡΝΙΕΤΑΙ Ο ΧΑΜΟΣ ΕΝΟΣ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟΥ
ΠΡΟΣΩΠΟΥ
Θλίψη και οδύνη διάσπαρτη παντού,
συνοδευόμενη με την υπενθύμιση ότι ο θάνατος είναι εδώ.
Πώς όμως ξεπερνάμε τον πόνο από το χαμό ενός κοντινού μας
ανθρώπου;
Θάνατος
Σιαμαίος, αδιαχώριστος και παντοτινός αδελφός της ζωής.
Όπου υπάρχει ζωή, υπάρχει και θάνατος. Δύο όψεις του ίδιου
νομίσματος. Ο ξαφνικός και απροσδόκητος θάνατος αγαπημένων
προσώπων προκαλεί πάντα τραυματικές επιπτώσεις στη ζωή των
συγγενών και των φίλων τους. Τα συναισθήματα που κατακλύζουν
την ψυχή των μελών της οικογένειας είναι συντριπτικά, αποδιοργανώνουν
και αποσυντονίζουν τα πάντα κι εξουδετερώνουν το νόημα της
ζωής.
Γιατί;
Η αναζήτηση για απαντήσεις στα χιλιάδες «γιατί» που πολιορκούν
ανελέητα το μυαλό είναι συνεχής και βασανιστική. Η απώλεια
ενός αγαπημένου προσώπου είναι το πλέον στρεσογόνο γεγονός
που μπορεί να συμβεί στη ζωή ενός ανθρώπου. Είναι παράγοντας
συναισθηματικής κρίσης και ψυχικής αστάθειας που μπορεί
να διαρκέσει μέχρι κι ένα ολόκληρο χρόνο ή και περισσότερο.
Ο χρόνος θεραπεύει
Υπό κανονικές συνθήκες, τόσο από έρευνες, όσο και από προσωπική
εμπειρία, εκτιμώ ότι όσο αφορά τη χρονική διάρκεια ψυχικής
επούλωσης, ο πρώτος μήνας είναι ο πιο εφιαλτικός. Αφού περάσουν
τέσσερις-έξι μήνες, ο πόνος σιγά-σιγά υποχωρεί και τη θέση
του παίρνει το αίσθημα της εξοικείωσης με την πραγματικότητα.
Μόλις συμπληρωθεί ο κύκλος των δώδεκα μηνών, αρχίζουν τα
πράγματα στη ζωή του ατόμου να γίνονται όλο και καλύτερα,
μέρα με τη μέρα σε πιο γοργούς ρυθμούς. Είναι περίπου αυτό
που λέμε «Ο χρόνος θεραπεύει». Ενώ περνά ο χρόνος, η συχνότητα
και η ένταση των οδυνηρών σταδίων μειώνεται. Χρειάζεται
κάποιο χρονικό διάστημα για να απορροφηθεί το σοκ και η
θλίψη της απώλειας κι έτσι να μπορέσει να επανέλθει μία
προσαρμογή στη νέα κατάσταση πραγμάτων.
Εναλλασσόμενα συναισθήματα
Τα συναισθήματα που πλημμυρίζουν την ψυχή είναι πολλά και
συγκεχυμένα, όπως και πολύ συχνά παρατηρούνται και εναλλασσόμενες
περίοδοι ψυχικής διάθεσης. Τα βασικότερα συναισθήματα, αλλά
και σωματικά συμπτώματα είναι: Άρνηση, σύγχυση, σοκ, λύπη,
θυμός, ενοχές, φόβος, απελπισία, σφίξιμο στο στήθος, ανορεξία,
πόνος στο στομάχι, προβλήματα ύπνου, αδύνατη μνήμη και συγκέντρωση,
νευρικότητα, δύσπνοια, σωματικό μούδιασμα.
Τα τρία στάδια της ανάρρωσης
Η κατανόηση της διαδικασίας της ψυχοσωματικής
ανάρρωσης, είναι το πρώτο και το πιο πολύτιμο βήμα σε ολόκληρη
τη διαδικασία. Υπάρχουν τρία βασικά στάδια ανάρρωσης. Όλοι
μας ανεξαιρέτως περνάμε και από τα τρία στάδια αναπόφευκτα.
Η μόνη διαφορά είναι ο βαθμός έντασης των συναισθημάτων
και η χρονική διάρκεια.
Το πρώτο στάδιο είναι σοκ-άρνηση
Το μυαλό μας αρνείται την απώλεια. Τα πρώτα λόγια που ψελλίζουμε
λόγω του σοκ είναι: «Αποκλείεται», «Όχι», «Δεν είναι δυνατό»,
«Πέστε μου ότι είναι ψέματα» κτλ.
Το δεύτερο στάδιο είναι θυμός-κατάθλιψη
Θυμώνουμε με το πρόσωπο ή οτιδήποτε προκάλεσε την απώλεια
(ακόμη και με το πρόσωπο που χάθηκε). Εδώ γίνεται εξωτερίκευση
του θυμού και ξέσπασμα ή εσωτερίκευση προς τα μέσα μας.
Επίσης, υπάρχει αίσθημα ενοχών γιατί δεν είχαμε την ευκαιρία
να βοηθήσουμε ή δεν μπορέσαμε να κάνουμε κάτι για να σώσουμε
το άτομο που πέθανε.
Το τρίτο στάδιο είναι αποδοχή-εξοικείωση
Κατανοούμε ότι η ζωή έτσι κι αλλιώς συνεχίζεται, ότι ο θάνατος
είναι μέσα στη ζωή και ότι θα προχωρήσουμε ζώντας με την
απώλεια.
Ο στόχος
Ο στόχος της θεραπείας είναι να βιώσουμε όσο πιο βαθύτερα
γίνεται και το συντομότερο δυνατό τα τρία πιο πάνω στάδια.
Οι φίλοι και οι συγγενείς μπορούν να βοηθήσουν σε μεγάλο
βαθμό στην επίτευξη αυτού του στόχου. Όμως, πρώτα και πάνω
από όλα για να έχουμε τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα, πρέπει
να υπάρχει στήριξη από ψυχολόγο για όσο χρειάζεται.
Αν δε δώσουμε στον εαυτό μας το χρόνο και τη βοήθεια που
χρειάζεται για να επουλώσει τις πληγές του, τότε ένα κομμάτι
του εαυτού μας θα μείνει «παγωμένο» και φυλακισμένο. Έτσι,
δε θα μπορεί να βιώνει τις θετικές εμπειρίες που θα συναντά
καθημερινά στη ζωή όπως: αγάπη, χαρά, ικανοποίηση, ηρεμία,
πληρότητα. Τα διάφορα ναρκωτικά (νόμιμα και παράνομα) όπως,
οινόπνευμα, τσιγάρο, ψυχοφάρμακα κλπ) το μόνο που μπορούν
να πετύχουν είναι τη νάρκωση και το μούδιασμα της ψυχής
με αποτέλεσμα την καθυστέρηση της διαδικασίας ανάρρωσης.
Συμφιλίωση με το θάνατο
Πρέπει τελικά να το πάρουμε απόφαση. Να κατανοήσουμε, να
αποδεχτούμε και να συμφιλιωθούμε με την έννοια του θανάτου.
Είτε μας αρέσει, είτε όχι, η ζωή μας είναι μία ζωή αποχαιρετισμών.
Όσο η ζωή μας θα συνεχίζεται, εμείς θα αποχαιρετάμε αγαπημένα
πρόσωπα, πράγματα και ιδέες.
Μέχρι που μία μέρα ή νύχτα, δεν έχει σημασία, θα αποχαιρετίσουμε
και την ίδια τη ζωή με το δικό μας θάνατο. Αυτός είναι ένας
απαράβατος νόμος στο σύμπαν, το οποίο έχει προκαθορίσει
ο Θεός, η υπέρτατη δύναμη. Και μη με ρωτήσετε γιατί! Δεν
έχω την απάντηση και ίσως
να μην την έχω ποτέ!!!